, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Spacer w Helu na Helu.

Komentarze 1
2011-09-01

Spacer w Helu na Helu.

Często się mówi, że Hel leży na krańcu Polski, lub na jej początku. Ale najdalszym wysuniętym na północ jest Gwiazda Północy - wyznacznik najbardziej na północ wysuniętego punktu Polski. Pierwsza wzmianka o osadzie pochodzi z XII w., kiedy w miejscu półwyspu leżało kilka wysp a na największej Hel. W 1260 r. rybacka osada uzyskała prawa miejskie. W XV w. stare miasto zostało pochłonięte przez morze, a jego mieszkańcy przenieśli się 1,5 km dalej na zachód. Długie wieki Hel należał do Gdańska, stając się bardziej niemiecki, niż patronackie miasto. W 1936 r. półwysep zamieniono w Wojskowy Rejon Umocniony, o który w 1939 i 1945 r. toczyły się ciężkie walki. Z racji bytności wojska Hel, mimo świetnej lokalizacji, nie przekształcił się w duże letnisko.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Spacer po Helu rozpoczynamy od zbudowanego na początku lat dwudziestych XX wieku budynku stacji linii kolejowej Gdynia – Hel. Kierujemy się w stronę miasta przechodząc przez niewielki park w którym znajduje się pomnik poświęcony Stefanowi Żeromskiemu odsłonięty w 1965 roku.

Stefan Żeromski w latach 1922-1924 trzykrotnie przebywał w celach kuracyjnych na Helu i w tym czasie tworzył powieść 'Międzymorze”, opowiadającą o półwyspie Helskim i jego mieszkańcach. Augustyn Necel o którym pisałem relacji z wycieczki „Nordowymi ścieżkami Augustyna Necla”, osobiście spotkał się z pisarzem, gdy Żeromski dotarł do chłapowskiej przystani w poszukiwaniu materiałów literackich.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Po prawej stronie mijamy pomnik poświęcony Obrońcom Helu i budynek Szkół Ogólnokształcących do którego obiektów przylega Park Kaszubski z pomnikiem Jana Myślisza – Kaszuby z dziada, pradziada który za męstwo w wojnie z bolszewikami w roku 1920 otrzymał Krzyż Virtuti Military. Po powrocie z wojska pełnił przez wiele lat funkcję latarnika.

To w jego domu w pobliżu latarni przez pierwszy rok pobytu na Helu mieszkał Augustyn Necel.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Hel - bulwar , Zbyszek Mat

Na wschodnim skraju parku dochodzimy do kościoła pod wezwaniem „Bożego Ciała”.

I trochę historii dziejów Helu i kościoła : Od niepamiętnych czasów istniała w Helu osada rybacka. W 1378 r. wielki mistrz krzyżacki, Winryk von Kniprode, nadał jej prawa miejskie. Mniej więcej w tym samym czasie powstał najstarszy kościół na półwyspie, poświęcony Najświętszej Maryi Pannie, w którym znajdował się Jej cudowny wizerunek. Z czasem świątynia popadła w ruinę.
W XV w. wybudowano nowy kościół pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła. W 1482 r. osadzono przy nim stałego proboszcza. Ponieważ prawo patronatu nad Helem otrzymali gdańszczanie, którzy w XVI w. w większości przyjęli luteranizm, przeto i Hel stał się w szybkim tempie protestancki.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Już w 1526 r. przy kościele parafialnym został ustanowiony luterański pastor Henryk. Gorliwy biskup włocławski Rozrażewski, do którego diecezji należał Hel, upominał się energicznie o zwrot katolikom zagrabionej świątyni, jednak bezskutecznie. Protestantyzacja i germanizacja półwyspu następowała bardzo szybko.
W XIX w. osada bardzo podupadła. Mieszkało tam zaledwie 400 mieszkańców - prawie wszyscy byli wyznawcami luteranizmu i posługiwali się językiem niemieckim. Katolików było tylko czterech (jedna rodzina) i należeli do parafii w Jastarni.

Odrodzenie katolicyzmu a zarazem polskości nastąpiło po uzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1928 r. bp chełmiński Stanisław Okoniewski ustanowił w Helu ośrodek duszpasterski, a w 1936 r. parafię. Ponieważ dawny kościół parafialny, zajęty przez luteran, został zamieniony na muzeum rybackie, toteż w latach 1930-33 wybudowano nową świątynię, którą w październiku 1934 r. poświęcił bp Stanisław Okoniewski.
Po drugiej wojnie światowej życzliwy franciszkanom bp Kazimierz Kowalski zlecił im duszpasterstwo w Helu.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Wędrując dalej w kierunku centrum mijamy budynek bazy Uniwersytetu Gdańskiego, budynek kapitanatu portu, dawny budynek Inspektora Rybackiego na Helu wzniesiony na początku XX wieku. Tu zaczął swoją pracę Augustyn Necel a jego starszy brat mieszkał w tym budynku pełniąc funkcję inspektora rybołówstwa.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - na placu kościelnym, Zbyszek Mat

Wędrując dalej dochodzimy do Muzeum Rybołówstwa, dawnego kościoła ss. Piotra i Pawła.

Dawny kościół ss. Piotra i Pawła zbudowano nieopodal plaży pod koniec XV w. Była to niewielka, jednonawowa świątynia z transeptem, kruchtą i wieżyczką (rozebraną w 1863 r.). W 1525 r. przybytek przejęli miejscowi ewangelicy, użytkując go do 1945 r. Po wojnie opuszczony budynek podzielono na dwie kondygnacje i zaadaptowano na Muzeum Rybołówstwa, zaś nad fasadą osadzono drewnianą wieżyczkę z platformą widokową na wysokości 21 m. Muzeum powołano w 1972 r., choć pierwszą wystawę poświęconą dziejom rybołówstwa zorganizowano w Helu już w 1961 r. Muzeum gromadzi eksponaty związane z historią polskiego rybołówstwa: małe łodzie, przyrządy nawigacyjne, sieci, pływaki, a także wypchane foki i szkielety morświnów. Chlubą kolekcji są przedmioty oznaczone merkami, czyli znakami własnościowymi poszczególnych rodzin rybackich. Górną kondygnację dawnej świątyni zdobią obrazy marynistyczne, modele polskich statków-przetwórni oraz puszki produkowanych w Polsce konserw rybnych liczące 30-40 lat. Teren przykościelny zamieniono w skansen rybacki, w którym prócz starych łodzi i kutrów można zobaczyć oryginalne składziki zbudowane z połówek łodzi.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Po przeciwnej stronie ulicy Wiejskiej znajdują się pozostałości ocalałej starej zabudowy Helu

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Kilka domków ustawionych szczytami do ul. Wiejskiej reprezentuje tradycyjny model budownictwa rybackiego. Są więc ryglowe, wąskie, kryte dachami dwuspadowymi i posiadają wysokie kominy z okapem do wędzenia ryb. Zbudowano je w I poł. XIX w., były wielokrotnie remontowane i odbudowywane. Z kolei osiedle rybackie przy dworcu kolejowym prezentuje styl staropolski. Domki mają ozdobne ganki i kilkupołaciowe dachy. Zbudowano je w l. 20 XX w. dla rybaków śródlądowych, których ściągnięto nad morze celem zrównoważenia stosunków etnicznych w niemieckim wówczas Helu.

Styl i elementy budowlane zachowane są mn. Budynek baru „Izdebka” przy ulicy Wiejskiej 39 jak i na Wiejskiej pod nr 86 restauracja „Lwia Jama”, historią sięgająca do 1872 roku.

Spacer w Helu na Helu - i w kierunku latarni morskiej.., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

„Lwia Jama” często była opisywana w powieściach Augustyna Necla. Jej nazwa wywodzi się ( dawniej) od wiszącej nad drzwiami wejściowymi płaskorzeźby, przedstawiającej Dawida w jaskini lwów. Niestety obecny budynek jest niezbyt udaną rekonstrukcją spalonej w latach 70. XX wieku gospody.

Ul. Żeglarską mijając budynek Urzędu Miasta udajemy się w kierunku portu. Tu roztacza się widok na Zatokę Pucką zwaną przez Kaszubów Małym Morzem.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Utworzony przez falochron bulwar został nazwany im. prof. Kazimierza Demela, najsłynniejszego polskiego oceanografa, który przez wiele lat prowadził prace badawcze na Helu.

Wędrując dalej dochodzimy do „Helskiego Fokarium”

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Ośrodek istnieje od 1999r. Jednak działalność na rzecz ochrony fok podjęta została już w 1992 roku. Ostatniego dnia marca na plaży w Juracie znaleziono młodego samca foki szarej. Nadano mu imię Balbina. Od tego czasu Fokarium jest częścią Stacji Morskiej, gdzie realizowany jest projekt odtworzenia i ochrony kolonii fok szarych w rejonie południowego Bałtyku. Fokarium składa się z kompleksu trzech basenów hodowlanych, kilku małych basenów-separatek (dla osobników młodych i chorych wymagających rehabilitacji) i budynku dydaktyczno-laboratoryjnego z salą seminaryjną i laboratoriami. O godz. 11:00 i 14:00 można zobaczyć „ karmienie fok” - atrakcja dla małych i dużych.

Po wizycie w fokarium udajemy się na dwukilometrowy spacer ulicą Bałtycką w kierunku latarni morskiej rejonu umocnień militarnych Helu.

, Zbyszek Mat
Latarnia na Helu, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Latarnia morska zwana z kaszubska blizą, stoi niemal na końcu półwyspu. Jest czwartą, a właściwie piątą z kolei, gdyż w średniowieczu za latarnię służyła wieża kościelna. W XVII w. zbudowano osobną latarnię w kształcie żurawia, w 1702 r. wystawiono kolejną, także drewnianą, a w 1826 r. powstała wieża murowana. Tę z kolei zniszczyli w 1939 r. Polacy, aby utrudnić Niemcom wstrzelenie się w teren. Obecną, graniastą wieżę wysoką na 41,5 m wznieśli w 1942 r. okupanci. Umocnienia wojskowe wokół Helu zostały uznane w 1999 r. za obiekty zabytkowe. W ich skład wchodzi sześć polskich baterii artyleryjskich oraz niemiecka bateria nadbrzeżna Schleswig Holstein, swego czasu najpotężniejsza nad całym Bałtykiem. Baterie to nie tylko działa, ale cały kompleks związany z ich obsługą - bunkry, magazyny, wieże obserwacyjne, punkty ogniowe, schrony obsługi. Przez rejon umocniony wytyczono oznakowany szlak turystyczny. Zwiedzamy Salę Tradycji Garnizonu Hel przy ul. Przybyszewskiego, w której zgromadzono pamiątki związane z obroną Helu (mundury, zdjęcia, odznaki, pociski) i skansen broni morskiej. Przy wyjeździe z Helu można zwiedzić Muzeum Obrony Wybrzeża, mieszczące się w baterii Schleswig Holstein oraz wieży kierowania ogniem.

Pobyt w tym muzeum opisywałem w „Hel - Muzeum Obrony Wybrzeża” - http://www.polskieszlaki.pl/wycieczki/relacja,4331,hel---muzeum-obrony-wybrzeza.html

Spacer w Helu na Helu -
Spacer w Helu na Helu - "Lwia Jama ", Zbyszek Mat

Hel - Kapitanat Portu, Zbyszek Mat
Hel - Kapitanat Portu, Zbyszek Mat


, Zbyszek Mat
Hel - fokarium, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - widok z wieży muzeum.., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - ponad dachami ...... Helu, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - dworzec kolejowy, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - Muzeum Rybołówstwa, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - widok na Małe Morze.., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu., Zbyszek Mat
Hel - w wiecznym hołdzie Obrońcom Helu.., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - i w kierunku Juraty.., Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu - domek latarnika, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu -
Hel - na placu przed muzeum.., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu - idziemy w kierunku militarnego Helu, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu - i latarnik po pracy., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Spacer w Helu na Helu - Morze nasze Morze ..., Zbyszek Mat
Hel - pomnik upamiętniający pobyt Stefana Żeromskiego, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Hel - helskie kominy..., Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Komentarze

Zostaw swój komentarz

mokunka
06 październik 2011 19:50

Oj Zbyszku, cale wybrzeze wzdluz i wszerz chyba(?) odwiedziles tego lata. Fajnie!

Wycieczka na mapie

Zwiedzone atrakcje

Ostatnie zmiany atrakcji:
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 2005 roku przez aktywną rodzinkę złożoną dziś z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami i informacjami praktycznymi.
W sezonie notujemy 80 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy ponad 40 000 polubień, na Instagramie 3 600 obserwujących, a nasz kanał YouTube subskrybowało ponad 1 000 osób.
Jeżeli chcesz nas wesprzeć to możesz zamówić nocleg przez Booking.com - ciebie to nic dodatkowo nie kosztuje, a my dostaniemy drobną prowizję. Dziękujemy!
Copyright 2005-2021