, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Szlak Historii Militarnej w Jastarni

Komentarze 4
2011-09-01

Szlak Historii Militarnej w Jastarni

Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku Półwysep Helski był ważnym miejscem przeznaczonym do celów wojskowych. W tym okresie aż do lat 50-tych zarówno Polacy jak i Niemcy (w czasie okupacji) zbudowali tutaj wiele obiektów militarnych broniących rejonu Zatoki Gdańskiej. Obszar Półwyspu Helskiego od Juraty do Helu z powodu obecności wojska był niedostępny dla postronnych aż do roku 1995.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Wędrówkę „ Szlakiem Historii Militarnej „ w Jastarni rozpoczynamy z parkingu przed Kuźnicą skąd oznakowaną trasą dochodzimy miejsca zapory minowej z 1939 r. oznaczonego pamiątkowym kamieniem ustawionym w miejscu przerwania Półwyspu Helskiego w 1939 roku.

Zapora ta stanowiła element polskich pozycji obronnych, przygotowanych przed Kuźnicą. Jako ładunki wybuchowe posłużyły zdemontowane głowice torped okrętowych zawierające łącznie ponad 20 ton materiałów wybuchowych, które zakopano głęboko w piasku. Wysadzono je 30 września 1939 r., dla zatrzymania niemieckiego szturmu. W roku 1945, podczas niemieckich przygotowań do obrony półwyspu, rozległy rów wykorzystano jako zaporę przeciwpancerną.

Szlak Historii Militarnej w Jastarni - Zapora minowa, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni i Trasa zwiedzania fortyfikacji, Zbyszek Mat

Samochodem przejeżdżamy do Skansenu Fortyfikacji „Ośrodek Oporu „Jastarnia" w sąsiedztwie campingu „Maszoperia”.

Ośrodek Oporu Jastarnia zaprojektowali majorowie Schmidt i Draguła. Trzonem obrony miały być 4 żelbetonowe ciężkie schrony bojowe (Sokół, Sabała, Saragossa i Sęp) wyposażone w stacjonarne armaty przeciwpancerne w kopułach - niezwykle nowoczesne rozwiązanie, którym wówczas dysponowała w Europie tylko Francja. W dniu 15 maja 1939 ochotnicy z Junackich Hufców Pracy kierowani przez saperów rozpoczęli budowę s schronów. Rejon obrony miał szerokość Półwyspu (w tym miejscu około 430 metrów) i głębokość 500 metrów. Zakończenie prac zaplanowano na 15.09.1939, ale wybuch II Wojny Światowej 1 września pokrzyżował te plany. Niemieckie lotnictwo zaczęło bombardować Półwysep już od pierwszych godzin wojny, ale atak lądem rozpoczął się dopiero 10 września. Obsadą fortyfikacji była jedna kompania z batalionu Korpusu Ochrony Pogranicza z Brygady POLESIE. Niestety z braku czasu i materiałów nie udało się wybudować 3 lekkich schronów bojowych i nie dostarczono na czas kopuły z armatami przeciwpancernymi. W dniu 2 października po zajęciu kraju przez wojska niemieckie i radzieckie wobec braku sensu dalszego oporu Rejon Umocniony HEL skapitulował.
W latach 1940-44 Niemcy utrzymywali w sprawności obiekty Ośrodka Oporu Jastarnia między innymi jako schrony przeciwlotnicze, a SĘP jako posterunek obserwacyjny. Wiosną 1945 Ośrodek Oporu Jastarnia został znowu w pełni obsadzony przez Niemców, ale 10 maja garnizon Hel poddał się nacierającym wojskom radzieckim.

Szlak Historii Militarnej w Jastarni - Ciężki schron bojowy - Sokół, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - Ciężki schron bojowy - Sokół, Zbyszek Mat

Zwiedzanie rozpoczynamy idąc poprzez camping „Maszoperia” w kierunku plaży. Tam znajduje się nad samą zatoką, ciężki schron bojowy „ Sokół” ( punkt 2 na planie) :

Konstrukcja ścian o grubość żelbetonu do 220 cm Wyposażony był w ciężkie karabiny maszynowe i erkaemy i opancerzony reflektor.

Szlak Historii Militarnej w Jastarni - Ciężki schron bojowy - Sokół, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - Ciężki schron bojowy - Sokół, Zbyszek Mat

Z plaży w kierunku powrotnym udajemy się do ciężkiego schronu bojowego „Sabała” ( punkt 3 na planie):
W tym schronie znajdowało się stanowisko dowodzenia Ośrodka Oporu Jastarnia. Grubość żelbetonowych ścian do 180 cm zabezpieczała przed trafieniem pociskiem artyleryjskim do 220 mm. Schron posiadał na wyposażeniu : armatę ppanc. - 37 mm, 3 ciężkie karabiny maszynowe, 1 ręczny karabin maszynowy, broń ręczną, 2 wyrzutnie rakietowe . Agregat prądotwórczy, układ filtracyjno-wentylacyjny z możliwością uszczelnienia obiektu i centrala telefoniczna dopełniała wyposażenie schronu. Przed schronem były przeszkody przeciwpiechotne.

Dobrze oznakowana trasa prowadzi nas poprzez przeszkody przeciwpancerne i przeciwpiechotne

Ciężki schron bojowy - Sabała, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni -

Przeszkody były zbudowane z pochylonych szyn kolejowych a Niemcy podczas okupacji wzmocnili je później specjalnym rowem.

w kierunku plaży nad Bałtykiem gdzie znajdują się ciężkie schrony „ Saragossa” i „ Sęp „.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Ciężki schron bojowy „Saragossa” ma grubość ścian żelbetonowych do 180 cm i posiadał na wyposażeniu ciężkie i ręczne karabiny maszynowe, flary świetlne i opancerzony reflektor.
Ciężki schron bojowy „ Sęp” stoi praktycznie na morskiej plaży a grubość ścian żelbetonowych dochodzi do 330 cm. Na wyposażeniu były ciężkie i lekkie karabiny maszynowe, moździerz i opancerzony reflektor.

..oznakowaną ścieżką poprzez las idziemy w kierunku parkingu mijając miejsca lub pozostałości po lekkich schronach bojowych

Lekki schron bojowy miały być standardowymi obiektami polskiej fortyfikacji polowej ze ścianami o grubości żelbetonu do 120 cm. Dysponowały jednym ciężkim karabinem maszynowym lub karabinem przeciwpancernym lub karabinem ppanc.

.. z parkingu przy campingu „ Maszoperia” udajemy się do portu w Jastarni. Jest to miejsce zatopienia trałowców w porcie w Jastarnia w 1939 roku.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

W dniu 14 września stacjonujący w porcie w Jastarni , dywizjon trałowców stał się celem nalotu niemieckich bombowców nurkujących. Przy nabrzeżach zatopiono okręty „Jaskółka" i „Czapla", a uszkodzone zostały „Rybitwa", „Czajka" i „Żuraw". Ślady nalotu, na rozerwanym bombą nabrzeżu wschodnim, widoczne były jeszcze wiele lat po wojnie.

..patrząc daleko na zatokę można zobaczyć dwa punkty obserwacyjne niemieckiego poligonu torpedowego :

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Na wodach Zatoki Gdańskiej, zbudowano trzy takie obiekty. Służyły do obserwacji torped lotniczych przez samoloty z eskadry Luftwaffe zrzucanych przez samoloty podczas prób. Dwa punkty obserwacyjne, usytuowane na płyciznach pomiędzy Jastarnią a Juratą, są zachowane do dziś i widoczne na Zatoce. Jedną z wież w latach 90. XX wieku zakupił od Urzędu Morskiego prywatny przedsiębiorca, który planował wykorzystać obiekt komercyjnie i założyć w niej restaurację, co ostatecznie się nie udało.

I z portu udajemy się na wschód od zabudowań Jastarni w kierunku Helu , ok. 1940 roku niemiecka marynarka wojenna zbudowała tzw. zaporową baterię przeciwlotniczą oznaczoną jako Schwereflakbatterie Heisternest.

, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat

Uzbrojenie stanowiły cztery uniwersalne działa kal. 105 mm ustawione na wysokiej wydmie tak, aby mogły prowadzić ogień także do jednostek pływających. Bateria otrzymała także radar i reflektory. W głębi lądu zbudowano baraki koszarowe i dwukondygnacyjny schron kierowania ogniem z opancerzonym dalmierzem.

.. i tu kończymy spacer „Szlakiem Historii Militarnej w Jastarni”.

Jastarnia, Zbyszek Mat
Jastarnia, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni , Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - widok na torpedownie, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - punkty obserwacyjno-pomiarowe , Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - port w Jastarni, Zbyszek Mat
Na Szlaku Historii Militarnej w Jastarni , Zbyszek Mat
, Zbyszek Mat
Szlak Historii Militarnej w Jastarni - ruiny baterii przeciwlotniczej, Zbyszek Mat

Komentarze

Zostaw swój komentarz

Zbyszek Mat
30 wrzesień 2011 12:39

 Militarny Hel to fortyfikacje budowane przez 54 lata, od roku 1920 do roku 1974, kiedy to  rozformowano bataliony morskie. To miejsca historii ale i zadumy - czy tak trzeba było i czy było warto?. Są to często pytania bez odpowiedzi ale warto zobaczyć.

Pozdrawiam

Zbyszek Mat

Krzysztof Dorota
28 wrzesień 2011 21:18

Fajne te bunkry, druga wojna światowa to kawał histori

mokunka
28 wrzesień 2011 21:03

Ciekawe, sporo zwiedziles! pozdrawiam🙂

monika
28 wrzesień 2011 17:46

Piękna opowieść o historii Polski. 

Wycieczka na mapie

Zwiedzone atrakcje

Ostatnie zmiany atrakcji:
Znajdziesz nas na:
PolskieSzlaki.pl - polskie atrakcje - popularny portal turystyczny tworzony od 2005 roku przez aktywną rodzinkę złożoną dziś z mamy, taty i trzech córek. Sercem Polskich Szlaków jest blog z ciekawymi wpisami i fotorelacjami z wypraw oraz opisy atrakcji turystycznych w Polsce z pięknymi zdjęciami i informacjami praktycznymi. W sezonie notujemy 50 tys. Użytkowników na dzień, poza sezonem około 10 tys. Na profilu facebookowym mamy ponad 40 000 polubień, a na Instagramie 3 400 Obserwujących.
Jeżeli chcesz nas wesprzeć to możesz zamówić nocleg przez Booking.com - ciebie to nic dodatkowo nie kosztuje, a my dostaniemy drobną prowizję. Dziękujemy!
Copyright 2005-2021